TCC Sancties & Export Control Nieuwsbrief

In deze editie: de Wet internationale sancties, die de Sanctiewet 1977 grotendeels vervangt en in week 47 in de Tweede Kamer komt, een OFAC-waarschuwing voor valse scheepsvlaggen in de Iraanse schaduwvloot, onder meer op naam van Aruba en Sint Maarten, en de Amerikaanse Affiliates Rule, die BIS opnieuw uitstelt tot 10 januari 2027.

🌐 Sancties & Geopolitiek

Wet internationale sancties: Tweede Kamer behandelt de opvolger van de Sanctiewet 1977 in week 47

De Tweede Kamer heeft het wetsvoorstel Wet internationale sanctiemaatregelen (Kamerstuk 36898) ingepland voor plenaire behandeling in week 47, de week van 16 november. Minister Van Weel van Buitenlandse Zaken diende het voorstel op 19 februari in; op 5 oktober volgde een tweede nota van wijziging. De wet vervangt de Sanctiewet 1977 grotendeels. Volgens Jones Day krijgen toezichthouders naast het strafrecht bestuurlijke instrumenten, zoals bestuurlijke lasten en bestuurlijke boetes, waarbij het strafrecht het laatste middel blijft voor ernstige overtredingen. De minister van Economische Zaken kan een bewindvoerder aanstellen bij een bedrijf waarvan de continuïteit door sancties in gevaar komt, en bestuurders laten vervangen bij ernstige niet-naleving of een serieus risico op omzeiling. Daarnaast komt er een wettelijke basis voor een centraal meldpunt sancties, zodat bedrijven hun meldingen niet langer bij verschillende instanties hoeven te doen. Na de Tweede Kamer moet ook de Eerste Kamer nog stemmen. Bedrijven die onder Nederlands toezicht vallen, doen er goed aan hun meldprocedures en interne controles nu tegen het voorstel te leggen, omdat een bestuurlijke boete sneller en vaker kan worden opgelegd dan een strafzaak. Hoe u die controles vastlegt, leest u bij intern compliance programma opzetten.

Meer info: Tweede Kamer, wetsvoorstel 36898 | Tweede Kamer, bijgewerkte tekst tot en met de tweede nota van wijziging | Jones Day, toelichting op het wetsvoorstel | Global Sanctions, centraal meldpunt (3 november)

OFAC waarschuwt voor valse vlaggen in de Iraanse schaduwvloot, ook op naam van Aruba en Sint Maarten

OFAC wees op 4 november een in India gevestigd netwerk aan dat valse scheepsregisters en certificaten leverde aan gesanctioneerde tankers met Iraanse olie. Het netwerk deed zich volgens Treasury sinds minstens 2014 voor als vlaggenstaat van onder meer Guyana, Eswatini, Laos, Nicaragua, Aruba en Sint Maarten, met websites die op echte nationale registers leken. Aangewezen zijn vier personen en negen bedrijven en organisaties. Tegelijk publiceerde OFAC een alert voor verzekeraars, banken en maritieme dienstverleners met signalen van een valse vlag: een onbekende vlag, registratiedocumenten die niet te verifiëren zijn, een verschil tussen de opgegeven vlag en de landcode in het MMSI-nummer, en een vlag van een land zonder erkend scheepsregister. In dezelfde actie staat het Turkse Fugo Ground Services, dat afhandeling verzorgde voor gesanctioneerde Iraanse luchtvaartmaatschappijen. Expediteurs, scheepsagenten, bunkerleveranciers en verzekeraars in Nederland kunnen de signalen uit de alert direct opnemen in hun screening van schepen.

Meer info: U.S. Treasury, persbericht 4 november | OFAC, alert Iranian Shadow Fleet Reliance on False Flags (pdf) | gCaptain, 4 november

Cuba: VS wijzen elektronica, maakindustrie, maritieme sector en technologie aan als sanctiesectoren

OFAC publiceerde op 5 november een besluit onder Executive Order 14404 waardoor iedere buitenlandse partij die actief is in de elektronica, de maakindustrie, de maritieme sector of de technologiesector van Cuba kan worden gesanctioneerd. Het State Department wees dezelfde dag acht entiteiten en twee personen aan en merkte vijf tankers aan als geblokkeerd eigendom. Daaronder vallen de Cubaanse staatsbedrijven CUBAELECTRONICA en TECNOSIME, het Cypriotische scheepsbeheerbedrijf Caroil Transport Marine en twee Chinese leveranciers aan het Cubaanse leger: China National Electronic Import and Export Company (CEIEC) en Beijing H&C Technologies, een dochter van China Electronics Technology Group. Volgens het State Department lopen buitenlandse partijen die zaken doen met aangewezen partijen of in de genoemde sectoren actief zijn zelf een sanctierisico; humanitaire handel in voedsel, medicijnen en medische hulpmiddelen blijft toegestaan. Europese elektronica- en scheepvaartbedrijven met Cubaanse afnemers of Chinese distributeurs uit de CETC-groep kunnen hun klantenbestand nu tegen deze sectoren en namen leggen.

Meer info: OFAC Recent Actions, 5 november | U.S. Department of State, factsheet 5 november

Zwitserland neemt het 21e EU-sanctiepakket tegen Rusland en Belarus over

De Zwitserse Bondsraad besloot op 4 november de maatregelen van het 21e EU-sanctiepakket over te nemen. De lijstwijzigingen gelden sinds 4 november om 23.00 uur, de sectorale maatregelen sinds 5 november. Zwitserland bevriest de tegoeden van 254 extra personen en entiteiten, legt 41 bedrijven strengere exportcontrole op, verbiedt transacties met onder meer 33 Russische banken en vier Russische luchthavens en treft 41 schepen van de schaduwvloot. Het exportverbod voor goederen die het Russische leger en de defensiesector versterken, is uitgebreid, met nadruk op de lucht- en ruimtevaart en dronebouw. Twee Russische personen en veertien bedrijven uit een derde land neemt Zwitserland voorlopig niet over. Groepen met een Zwitserse vestiging kunnen hun screening nu weer gelijktrekken met de EU, maar moeten die verschillen in de lijsten afzonderlijk bijhouden.

Meer info: Zwitserse Bondsraad, persbericht 4 november

🔬 Dual-Use & Exportcontrole

BIS stelt de Affiliates Rule uit tot 10 januari 2027; Chinese opschorting loopt nog op 10 november af

De Entity List-regel voor dochterbedrijven gaat niet op 10 november in. Het Amerikaanse Bureau of Industry and Security (BIS) maakte op 5 november bekend dat het de schorsing van de Affiliates Rule verlengt tot en met 10 januari 2027; de regel lag die dag ter inzage bij de Federal Register. Wordt de schorsing niet opnieuw verlengd, dan gelden de beperkingen van de Entity List en de Military End-User List daarna ook voor bedrijven die voor 50 procent of meer in handen zijn van gelijste partijen. De Chinese tegenhanger, de opschorting van zes aankondigingen van oktober 2025 over zeldzame aarden, lithiumbatterijen en grafiet (MOFCOM-aankondiging 2025 nr. 70), loopt volgens MOFCOM tot 10 november 2026. Een Chinese verlenging vonden wij bij het afronden van deze editie niet. Exporteurs krijgen zo twee maanden extra om de eigendomsstructuur van Chinese en andere afnemers met Amerikaanse goederen in kaart te brengen, en doen er goed aan hun Chinese leveranciers van magneten en batterijmaterialen deze week te vragen of hun vergunningen na 10 november nog gelden.

Meer info: Thompson Hine, BIS Extends Affiliates Rule Until January 2027 (6 november) | Federal Register, ter inzage FR Doc. 2026-22793 (pdf) | Federal Register, oorspronkelijke schorsing (90 FR 50857, pdf) | Sina Finance, MOFCOM-woordvoerder over de einddatum (Chinees)

China geeft zijn eigen handhavingsdienst voor dual-use exportcontrole meer bevoegdheden

Het Chinese ministerie van Handel (MOFCOM) legde op 30 oktober ontwerpmaatregelen voor onderzoek en handhaving bij de exportcontrole op dual-use goederen ter consultatie voor; reageren kan tot en met 29 november. Volgens Baker McKenzie beschrijft het ontwerp voor het eerst hoe de eigen handhavingsdienst van MOFCOM onderzoek doet, met verhoren en de inbeslagname of het vasthouden van goederen, tegoeden, documenten en installaties. Tot nu toe liep de handhaving vooral via de douane aan de grens. Een schriftelijke, gedetailleerde zelfmelding binnen drie maanden na ontdekking van een overtreding geldt in het ontwerp als aparte grond voor strafvermindering. Baker McKenzie verwacht dat MOFCOM daardoor ook immateriële overdrachten van technologie gaat onderzoeken, die buiten het zicht van de douane vallen. Europese bedrijven met een Chinese vestiging die dual-use goederen of technologie exporteert, kunnen hun interne meldprocedure aanpassen aan die termijn van drie maanden.

Meer info: Baker McKenzie, China Steps Up Export Control Enforcement (2 november)

Defensieoverdrachten binnen de EU: nieuwe militaire lijst per 8 november, gewijzigde richtlijn per 23 november

Twee Europese wijzigingen voor defensiegerelateerde producten gaan deze maand in. Gedelegeerde Richtlijn (EU) 2026/2325 treedt op 8 november in werking en vervangt de bijlage bij Richtlijn 2009/43/EG door de Gemeenschappelijke Militaire Lijst van 23 februari 2026; lidstaten moeten die uiterlijk 31 januari 2027 omzetten en vanaf 5 februari 2027 toepassen. De inhoudelijke wijzigingen zijn beperkt, onder meer bij parachutes (ML10.h.1) en de definitie van ruimtevaartuigen. Daarnaast verscheen op 3 november Richtlijn (EU) 2026/2383 in het Publicatieblad, die Richtlijn 2009/43/EG en de aanbestedingsrichtlijn 2009/81/EG wijzigt; ze treedt twintig dagen later, op 23 november, in werking. Wij schreven op 24 oktober over de nieuwe verplichte algemene overdrachtsvergunningen in die richtlijn. Voor dual-use goederen is de geconsolideerde tekst van Verordening (EU) 2021/821 van 21 september 2026 de geldende versie. Die verwerkt als laatste wijziging Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1405, een rectificatie van onder meer de Nederlandse taalversie van bijlage I, bijvoorbeeld bij 2B510.b.2; de Engelse tekst wijzigt daardoor niet. De laatste inhoudelijke wijziging van de lijst blijft Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/2003, in werking sinds 15 november 2025. De jaarlijkse update 2026 (C(2026) 6323), die de Commissie op 14 september vaststelde, stond bij het afronden van deze editie nog niet in het Publicatieblad; de bezwaartermijn voor Raad en Parlement loopt rond half november af. Leveranciers die hun producten tegen de nieuwe militaire lijst leggen, kunnen dat combineren met een dual-use classificatie, zodat beide lijsten in één ronde zijn nagelopen.

Meer info: EUR-Lex, Gedelegeerde Richtlijn (EU) 2026/2325 | EUR-Lex, geconsolideerde tekst Verordening (EU) 2021/821 per 21 september 2026 | EUR-Lex, Richtlijn (EU) 2026/2383 | Publicatieblad, Richtlijn (EU) 2026/2383 (pdf, Spaanse versie) | Baker McKenzie, dual-use lijst 2026 vastgesteld

🛰️ Technologie & Digitalisering

VN-resolutie van Nederland en Zuid-Korea over militaire AI: gestructureerde dialoog in Genève

Het Eerste Comité van de Algemene Vergadering van de VN nam op 30 oktober de resolutie over kunstmatige intelligentie in het militaire domein aan, die Nederland en Zuid-Korea voor het derde jaar op rij indienden (A/C.1/81/L.34). Er stemden 171 landen voor en 4 tegen: de VS, Rusland, Israël en Noord-Korea; 6 landen onthielden zich. Nieuw is een gestructureerde dialoog in Genève in 2027 en 2028 over verantwoord militair gebruik van AI, met staten, internationale organisaties, wetenschap, maatschappelijke organisaties en de industrie. De resolutie verwelkomt ook het nieuwe expertisecentrum voor AI, vrede en veiligheid van het VN-instituut UNIDIR. De Algemene Vergadering stemt naar verwachting in december over de tekst. Voor bedrijven die AI-software aan defensie leveren, is de dialoog een plek om mee te praten over normen die later in inkoopeisen en exportbeleid terug kunnen komen.

Meer info: VN, persbericht Eerste Comité | Korea.net, 2 november

📚 Bron van de Week

Baker McKenzie: wat een Democratisch Congres betekent voor exportcontrole en sancties

Na de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen van 3 november krijgen de Democraten de meerderheid in beide Kamers. Baker McKenzie verwacht in een analyse van 4 november geen herschrijving van het exportcontrolekader, omdat dat vooral via presidentiële besluiten en BIS-regels loopt. Wel verwachten de auteurs aandrang op strengere controles op geavanceerde chips en AI, meer hoorzittingen en onderzoek naar vergunningen die in ruil voor andere afspraken zouden zijn verleend, en een conflict met het Witte Huis over de ontheffing van de Russische sanctiewet. Het stuk behandelt ook tarieven, Iran, Venezuela en CFIUS, en geeft daarmee in zeven minuten leestijd een overzicht van wat Europese exporteurs in 2027 uit Washington kunnen verwachten.

Meer info: Baker McKenzie, 2026 US Midterm Election Results (4 november)

✍️ Afsluiter

4 november 1979: studenten bezetten de Amerikaanse ambassade in Teheran en nemen het personeel in gijzeling. Tien dagen later, op 14 november, blokkeert president Carter met Executive Order 12170 alle bezittingen van de Iraanse overheid en de Iraanse centrale bank in de VS, op grond van de International Emergency Economic Powers Act. De noodtoestand van dat besluit is sindsdien elk jaar verlengd, ook deze week weer: de verlenging staat in de Federal Register van 5 november 2026. Daarmee is EO 12170 een van de oudste nog lopende sanctiebesluiten van de VS.

Meer info: American Presidency Project, Executive Order 12170 | Federal Register, verlenging noodtoestand Iran (5 november 2026)