TCC Sancties & Export Control Nieuwsbrief

In deze editie: Chinese exportcontrole maakt vanaf 18 november een vergunning verplicht voor drones en onderdelen zoals motoren en propellers, OFAC treft een Grieks-Panamees advocatenkantoor dat vennootschappen voor de Iraanse schaduwvloot oprichtte en het VK neemt de Wassenaar-wijzigingen over en trekt GEA001 in.

🌐 Sancties & Geopolitiek

Correctie: de 1.569 listings van 12 oktober zijn niet het 22e sanctiepakket

In de edities van 10 en 17 oktober noemden wij de Russische listingronde van 12 oktober het 22e sanctiepakket. Dat klopt niet. De Raad van de EU zette die dag 826 bedrijven en 743 bestuurders op bijlage I bij Verordening (EU) 269/2014, via Besluit (GBVB) 2026/2279 en Uitvoeringsverordening (EU) 2026/2281, en spreekt zelf van het grootste pakket listings ooit. Hoge Vertegenwoordiger Kallas zei op de persconferentie van 12 oktober dat deze listings het werk aan het 22e sanctiepakket niet vervangen en dat dat werk doorgaat. Volgens het Russische persbureau TASS zei zij op 21 oktober in het Europees Parlement dat zij voor dat pakket listings rond de schaduwvloot, de energiesector en de bankensector heeft voorgesteld. Ook partijen in derde landen komen in beeld; een datum noemde zij niet. De listings van 12 oktober gelden wel, dus de herscreening die wij vorige week aanraadden blijft nodig, maar nieuwe handelsverboden onder Verordening (EU) 833/2014 zijn er nog niet.

Meer info: EEAS, persconferentie Kallas 12 oktober | Raad van de EU, 12 oktober | TASS, 21 oktober

Sancties tegen Iran: OFAC treft Grieks-Panamees advocatenkantoor, FinCEN onderzoekt een Griekse bank

Het Amerikaanse ministerie van Financiën zette op 21 oktober het advocatenkantoor Karnakis and Karnakis, met vestigingen in Panama en Griekenland, op de SDN-lijst. Volgens Treasury richtte het kantoor jarenlang vennootschappen op die eigenaar zijn van schepen uit de Iraanse schaduwvloot, die Iraans staal, aardolie en petrochemicaliën vervoerden. Ook vijf personen rond het kantoor, een scheepsbeheerder met zeven onder Panamese vlag varende vrachtschepen en scheepsagenten in Singapore en de VAE staan op de lijst. FinCEN gaf daarnaast een administratieve dagvaarding uit in een onderzoek naar een niet genoemde Griekse bank met mogelijke banden met Iran, en vroeg zes andere Europese banken om informatie over hun relaties met gesanctioneerde Iraanse financiële instellingen. Washington richt zich dus ook op Europese dienstverleners in de keten, zodat wie vennootschappen opricht of beheert voor scheepvaartklanten moet weten wie de uiteindelijke eigenaar is en waar de schepen varen.

Meer info: Al-Monitor (Reuters), 21 oktober | Al-Monitor, details van de aanwijzingen | Baird Maritime, 21 oktober

ICC-sancties: Kallas wil de Blocking Statute alleen inzetten als die goed is voorbereid

Hoge Vertegenwoordiger Kallas zei op 20 oktober in het Europees Parlement in Straatsburg dat de EU de inzet van de Blocking Statute, Verordening (EG) 2271/96, tegen de Amerikaanse sancties op het Internationaal Strafhof onderzoekt. Volgens haar is er maar één kans om dat instrument goed te gebruiken, en houdt Brussel alle opties open. Zij riep Europese bedrijven op hun diensten aan het Hof niet vooruitlopend op te schorten en de Amerikaanse overgangsperiode van zes maanden te gebruiken voor een diplomatieke oplossing. Al op 14 oktober vroegen 58 Europarlementariërs de Commissie de Blocking Statute te activeren. Bij activering geldt voor EU-bedrijven een verbod om de Amerikaanse maatregel na te leven. Nederlandse leveranciers van het Hof met een Amerikaanse link, zoals dollarbetalingen of Amerikaanse software, doen er daarom goed aan nu vast te leggen welke diensten zij leveren en onder welke Amerikaanse vergunning.

Meer info: Demócrata, debat Europees Parlement 20 oktober | Euronews, 14 oktober

🔬 Dual-Use & Exportcontrole

Chinese exportcontrole: vanaf 18 november een vergunning voor drones, motoren en propellers

Het Chinese ministerie van Handel (MOFCOM), de douane en de afdeling materieelontwikkeling van de Centrale Militaire Commissie publiceerden op 19 oktober Aankondiging 2026 nr. 49. Vanaf 18 november is export zonder vergunning verboden van onder meer autopiloten voor drones (7A103.b) en drones met een bereik vanaf 300 km (9A112). Ook drones die buiten zichtafstand bestuurbaar zijn vallen eronder (9A012.a), als ze minstens 30 minuten vliegen bij windstoten van 46,3 km/u of minstens drie uur vliegen, net als bepaalde motoren en radioapparatuur. Onder de onderdelen vallen borstelloze motoren vanaf 48 V, 3 kW en 3 kW/kg met maximaal 3.000 toeren per minuut, de bijbehorende snelheidsregelaars en propellerbladen van koolstofvezel vanaf 762 mm. Software en technologie voor vluchtbesturing, zwermbesturing en antidronesystemen horen er ook bij. De exporteur moet de kenmerken bij de douane opgeven, en bij twijfel houdt de douane de zending vast. Bedrijven met een goed werkend intern nalevingsprogramma kunnen een algemene vergunning krijgen. Dezelfde dag kwamen tunnelboormachines onder exportcontrole, met een vergunningplicht voor niet genoemde gevoelige landen en een verbod op doorlevering, en werden de regels voor baggerpompen, sleepkoppen en snijkoppen herzien. Europese drone- en robotbouwers met Chinese motoren of propellers moeten nu bij hun leverancier nagaan of die onder de drempels vallen, en rekening houden met vragen naar eindgebruik, zoals bij een eindgebruikersverklaring.

Meer info: MOFCOM, Aankondiging 2026 nr. 49 (volledige tekst via Xinhua, Chinees) | CGTN, drones 19 oktober | China Daily, tunnelboormachines en baggeronderdelen

VK neemt de Wassenaar-wijzigingen over en trekt GEA001 in voor Groot-Brittannië

De Britse Export Control Joint Unit kondigde op 23 oktober met Notice to Exporters 2026/24 aan dat de Britse militaire lijst en de dual-use lijst begin december worden bijgewerkt. De regels gaan naar verwachting in november naar het parlement. De wijzigingen volgen de herzieningen van 2025 in het Wassenaar Arrangement en de Australia Group, met nieuwe controles op apparatuur voor halfgeleiderproductie, geavanceerde rekenkracht en speciale materialen. Daarnaast verdwijnt de algemene uitvoervergunning GEA001 in Groot-Brittannië, omdat de Britse Dual-Use OGEL die heeft vervangen; geregistreerde gebruikers mogen hem nog tot 1 april 2027 gebruiken. Voor export vanuit Noord-Ierland blijft de EU-variant van GEA001 gelden, en Haïti en de Centraal-Afrikaanse Republiek wisselen van deel in Schedule 4. Bedrijven met een Britse vestiging moeten in december hun classificaties tegen de nieuwe lijst leggen en zendingen onder GEA001 voor april 2027 overzetten naar de OGEL.

Meer info: GOV.UK, Notice to Exporters 2026/24

Defensieoverdrachten binnen de EU: richtlijn met twee verplichte algemene vergunningen ondertekend

De richtlijn die Richtlijn 2009/43/EG over overdrachten van defensiegerelateerde producten binnen de EU en Richtlijn 2009/81/EG over defensieaanbestedingen wijzigt, is op 21 oktober ondertekend, nadat de Raad er op 9 oktober definitief mee instemde. Ze hoort bij het Omnibus V-pakket voor defensiegereedheid. Er komen twee verplichte algemene overdrachtsvergunningen: een voor overdrachten tussen gecertificeerde leveranciers en gecertificeerde ontvangers, en een voor overdrachten binnen een industrieel partnerschap binnen de EU. Lidstaten kunnen ook meer overdrachten vrijstellen van een voorafgaande vergunning, onder meer bij defensieprogramma’s van de Unie. De richtlijn treedt in werking twintig dagen na publicatie in het Publicatieblad, waarna lidstaten haar moeten omzetten. Nederlandse toeleveranciers die defensiegoederen naar andere lidstaten leveren, doen er goed aan certificering als ontvanger te overwegen, omdat juist overdrachten tussen gecertificeerde bedrijven onder de nieuwe algemene vergunning vallen.

Meer info: Raad van de EU, 9 oktober | Raad van de EU, ondertekende tekst PE-CONS 46/26 (pdf) | Gleiss Lutz, toelichting op het voorstel (juli 2025)

🛰️ Technologie & Digitalisering

AI-bedrijfsgeheimen: VS zetten vijf Chinese partijen op een lijst naast de SDN-lijst

Het State Department plaatste op 19 oktober vijf Chinese entiteiten onder de Protecting American Intellectual Property Act (PAIPA) op de Non-SDN Menu-Based Sanctions List van OFAC. Het gaat om investeerder MiraclePlus (Qiji Chuangtan Beijing Investment Management), twee van zijn fondsen in renminbi, een daaraan verbonden partnerschap en Shanghai Zhisuan Technology. De maatregelen omvatten blokkering van tegoeden, met een uitzondering voor de invoer van goederen, een leenplafond van 10 miljoen dollar bij Amerikaanse banken en verboden op valuta- en banktransacties en op beleggingen in aandelen of schuld. OFAC gaf twee algemene vergunningen uit, waaronder een voor de afbouw van transacties. Secundaire bronnen koppelen de actie aan de diefstal van AI-bedrijfsgeheimen bij Google; PAIPA werd in februari voor het eerst gebruikt, tegen een Russische handelaar in cyberexploits. Een screeningtool die alleen de SDN-lijst controleert, mist deze partijen, dus hoort de NS-MBS-lijst expliciet in de scope van uw restricted party screening.

Meer info: OFAC Recent Actions, 19 oktober | U.S. Department of State, 19 oktober | King & Spalding, eerste PAIPA-actie (februari)

Amerikaanse investeringscontrole: COINS-voorstel breidt uit naar Rusland, Iran en biotechnologie

Treasury publiceerde op 22 oktober een voorstel om het Outbound Investment Security Program uit te voeren onder de Comprehensive Outbound Investment National Security (COINS) Act; het staat op 26 oktober in de Federal Register. Een nieuw 31 CFR part 851 komt naast het bestaande part 850. Naast China, met Hongkong en Macau, worden Cuba, Iran, Noord-Korea, Rusland en Venezuela onder Maduro landen van zorg. De sectoren zijn halfgeleiders en micro-elektronica, AI, quantum, high-performance computing en supercomputing en hypersone systemen, en Treasury voegt daar biotechnologie aan toe. Amerikaanse personen moeten bepaalde investeringen melden en andere achterwege laten; dat geldt ook voor buitenlandse entiteiten die zij beheersen. Reageren kan tot en met 7 december 2026, en pas de definitieve regels bepalen de ingangsdatum. Europese technologiebedrijven met Amerikaanse investeerders in deze sectoren kunnen bij een financieringsronde vragen verwachten over hun banden met deze landen.

Meer info: U.S. Treasury, persbericht 22 oktober | Federal Register, voorgestelde regel 2026-21786

📚 Bron van de Week

SIPRI: het Chinese exportcontrolestelsel en de redenen erachter

SIPRI-onderzoekers Giovanna Maletta en Fei Su publiceerden op 29 april een backgrounder over het Chinese exportcontrolestelsel. Ze beschrijven hoe China sinds de Exportcontrolewet van 2020 en de dual-use regeling van 2024 zijn stelsel uitbouwde, en hoe Beijing exportcontrole inzet als tegenmaatregel, onder meer met zeldzame aarden. Volgens de auteurs past China de wet ook extraterritoriaal toe, zodat buitenlandse partijen die Chinese goederen doorleveren eronder vallen. Europese importeurs klaagden in 2025 over lange doorlooptijden en over de hoeveelheid informatie die MOFCOM bij een aanvraag vraagt, zoals het beoogde gebruik en foto’s van productielijnen. Wie de drone-aankondiging van deze week naast eerdere Chinese stappen wil leggen, heeft hiermee een compact overzicht met verwijzingen naar de bronteksten.

Meer info: SIPRI, China’s export control framework (29 april 2026)

✍️ Afsluiter

24 oktober 1945: het Handvest van de Verenigde Naties treedt in werking, nadat de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad en een meerderheid van de andere ondertekenaars het hebben geratificeerd. Artikel 41 van het Handvest geeft de Veiligheidsraad de bevoegdheid maatregelen zonder wapengeweld op te leggen, zoals het geheel of gedeeltelijk verbreken van economische betrekkingen. Op die bepaling rusten de VN-sanctieregimes die de EU vandaag in eigen verordeningen overneemt.

Meer info: United Nations, oprichters en inwerkingtreding van het Handvest | United Nations, Handvest hoofdstuk VII