TCC Sancties & Export Control Nieuwsbrief

In deze editie: een sanctieschending boete van ruim 1,5 miljoen dollar voor Extreme Networks na leveringen aan een Russische rakettenbouwer, een Amsterdamse rechter die ING verbiedt de rekening van Gazprom International Projects op te zeggen en de Amerikaanse Entity List-regel voor dochterbedrijven, die op 10 november terugkeert als BIS niet ingrijpt.

🌐 Sancties & Geopolitiek

Sanctieschending boete: OFAC schikt met Extreme Networks over leveringen aan een Russische rakettenbouwer

Het Amerikaanse Office of Foreign Assets Control (OFAC) maakte op 27 oktober een schikking van 1.529.685 dollar bekend met het netwerkbedrijf Extreme Networks. Tussen september 2018 en maart 2022 leverde het bedrijf negen keer netwerkapparatuur en software aan MMZ Avangard, een Russische defensieproducent die voor de meerderheid in handen is van het sinds 2014 gesanctioneerde Almaz-Antey. De klantrelatie kwam binnen via contracten die de Russische dochter in 2018 van een ander bedrijf overnam. De orders noemden een ander Russisch bedrijf als eindgebruiker, maar zeven ervan bevatten e-mailadressen of het Moskouse adres van MMZ Avangard. Op de vraag naar de website van de eindgebruiker stuurde de distributeur twee keer die van MMZ Avangard, waarna Extreme de orders toch goedkeurde op basis van een eindgebruikersverklaring van diezelfde distributeur. OFAC noemt de overtredingen ernstig en vrijwillig gemeld. Het Amerikaanse ministerie van Justitie sloot parallel een overeenkomst tot niet-vervolging, volgens MLex met circa 975.000 dollar aan strafrechtelijke boetes. Wie een bedrijf of klantportefeuille overneemt, moet dus ook de bestaande klanten van het overgenomen bedrijf screenen, en een eindgebruikersverklaring weegt niet op tegen tegenstrijdige signalen in de orders zelf. Een nulmeting exportcontrole laat zien of die controles in uw eigen organisatie werken.

Meer info: OFAC Recent Actions, 27 oktober | OFAC, Enforcement Release Extreme Networks (pdf) | MLex, overeenkomst met het ministerie van Justitie

Rechter: ING mag de rekening van Gazprom International Projects voorlopig niet opzeggen

De voorzieningenrechter van de rechtbank Amsterdam verbood ING Bank op 19 oktober in kort geding de bankrelatie met Gazprom International Projects B.V. te beëindigen zolang dat bedrijf geen andere bank heeft gevonden (ECLI:NL:RBAMS:2026:10265). ING had de relatie eind 2023 opgezegd en wees op sanctie-, witwas- en reputatierisico’s door de band met de Russische Gazprom-groep. De rechter stelde vast dat het bedrijf zelf niet op een EU-sanctielijst staat en dat van Wwft-risico’s niet is gebleken. Doorslaggevend was het nieuwe artikel 4:71k Wft. Dat geeft ondernemingen een recht op een zakelijke basisbetaalrekening en treedt naar verwachting op 1 januari 2027 in werking; een bank mag zo’n rekening dan alleen in bijzondere omstandigheden weigeren. Het gaat om een voorlopige voorziening, en het bedrijf moet verder zoeken naar een andere bank. Nederlandse bedrijven met Russische aandeelhouders of afnemers kunnen een opzegging dus aanvechten, maar moeten hun bank wel een gedocumenteerde sanctiescreening en eigendomsanalyse kunnen laten zien.

Meer info: Rechtspraak.nl, ECLI:NL:RBAMS:2026:10265 | BijzonderStrafrecht.nl, bespreking van het vonnis | Tweede Kamer, amendement artikel 4:71k Wft (Kamerstuk 36711, nr. 27)

OFAC treft het Rwandese ministerie van Defensie en een Noord-Koreaans IT-werkersnetwerk in Rusland

OFAC zette op 28 oktober het Rwandese ministerie van Defensie en de financiële instelling Zigama Credit and Savings Society op de SDN-lijst. Dat gebeurde onder het sanctieprogramma voor de Democratische Republiek Congo, wegens steun aan de rebellenbeweging M23. Dezelfde dag volgden tien personen en één entiteit rond Noord-Koreaanse IT-werkers, onder wie een Russische tussenpersoon voor cryptotransacties en het First Financial and Technical Development Center in Vladivostok. Volgens Treasury werken deze IT-werkers met valse identiteiten voor bedrijven in de VS en bondgenoten, en gaat het grootste deel van hun loon naar de wapenprogramma’s van Noord-Korea. Treasury meldt dat Australië en de EU deze maand ook aanwijzingen deden tegen dit verdienmodel. Bedrijven die externe IT-ontwikkelaars op afstand inhuren, doen er goed aan identiteit, woonplaats en betaalroute van die ontwikkelaars te controleren, omdat de nieuwe aanwijzingen ook cryptoadressen bevatten.

Meer info: U.S. Treasury, DPRK IT-werkers 28 oktober | U.S. Treasury, Rwanda en M23 28 oktober | OFAC Recent Actions, 28 oktober

OFAC herziet elf FAQ’s over blokkeren, weigeren en melden

OFAC herzag op 26 oktober elf veelgestelde vragen (10, 32 tot en met 36, 41, 42, 49, 50 en 53) over het blokkeren en weigeren van transacties en het melden daarvan. Meldingen van geblokkeerde tegoeden en geweigerde transacties gaan via het OFAC Reporting System, binnen tien werkdagen. Volgens FAQ 49 bevatten ze kopieën van onderliggende stukken, zoals betaalopdrachten, kredietbrieven, cognossementen en facturen. FAQ 36 laat met voorbeelden zien wanneer een betaling moet worden geblokkeerd en wanneer alleen geweigerd, bijvoorbeeld bij een Iraanse ontvanger die zelf niet op de lijst staat. FAQ 53 maakt onderscheid tussen een vraag van een klant en een betaalopdracht; alleen een opdracht leidt tot blokkeren of weigeren. Europese bedrijven met een Amerikaanse dochter of een rekening bij een Amerikaanse bank kunnen nagaan of hun meldprocedure de stukken bewaart die OFAC bij een melding verwacht.

Meer info: OFAC Recent Actions, 26 oktober | OFAC, bijgewerkte FAQ’s

🔬 Dual-Use & Exportcontrole

Entity List: de 50-procentregel voor dochterbedrijven keert op 10 november terug, tenzij BIS ingrijpt

De schorsing van de Affiliates Rule van het Amerikaanse Bureau of Industry and Security (BIS) loopt op 9 november af. Volgens de schorsingsregel van november 2025 komt de regel daarna automatisch terug in de EAR, met ingang van 10 november. Dan gelden de beperkingen van de Entity List ook voor elk bedrijf dat direct of indirect, alleen of samen, voor 50 procent of meer in handen is van gelijste partijen; volgens Pillsbury geldt dat ook voor de Military End-User List. Minister van Financiën Bessent zei op 23 september dat de schorsing met twee maanden wordt verlengd tot 10 januari 2027, als onderdeel van het verlengde handelsbestand met China. BIS had die verlenging op 22 oktober volgens Pillsbury nog niet in de Federal Register gezet, en ook bij het afronden van deze editie vonden wij geen notice. Kan een exporteur het eigendomsaandeel van een gelijste partij niet vaststellen, dan moet hij de tegenpartij als beperkt behandelen. Wie Amerikaanse goederen of technologie doorlevert aan afnemers in China of Rusland, doet er goed aan de eigendomsstructuur van die afnemers nu in kaart te brengen, zodat uw EAR compliance klaar is, of de regel nu in november of in januari ingaat.

Meer info: Federal Register, schorsing Affiliates Rule (90 FR 50857, pdf) | Pillsbury, What If the BIS Affiliates Rule Comes Into Force? (22 oktober)

Noot: ook de Chinese opschorting voor zeldzame aarden loopt op 10 november af

De Chinese tegenhanger van de Affiliates Rule heeft dezelfde einddatum. MOFCOM schortte op 7 november 2025 zes aankondigingen van 9 oktober 2025 op (nrs. 55 tot en met 58, 61 en 62) tot 10 november 2026. Daaronder vallen de controles op apparatuur en technologie voor zeldzame aarden, op lithiumbatterijen en grafietanodes, en Aankondiging 61, die buitenlandse producten met 0,1 procent of meer Chinese zeldzame aarden onder Chinese vergunningplicht brengt. Artikel 2 van Aankondiging 46 van 2024 (gallium, germanium, antimoon en superharde materialen naar de VS) is opgeschort tot 27 november 2026. Een verlenging vonden wij bij het afronden van deze editie niet. De vergunningplicht van april 2025 voor zeven middelzware en zware zeldzame aarden (Aankondiging 18) loopt gewoon door.

Meer info: Pillsbury, China Suspends Export Controls on Certain Critical Minerals (november 2025)

Omzeiling via Turkije, Korea en Kazachstan: aanklacht tegen Amerikaans inkoopbedrijf

Een 53-jarige man uit Seattle is gearresteerd op grond van een federale aanklacht met twaalf tenlasteleggingen, meldde KOMO News op 27 oktober. Hij was bestuurder van Pacific Route Inc., een inkoopbedrijf uit de staat Washington. Volgens de aanklacht gingen mijnbouw- en andere vergunningplichtige apparatuur na de uitbreiding van de Amerikaanse exportbeperkingen in 2022 via bedrijven in Turkije, Korea en Kazachstan naar Russische afnemers. De verdachten zouden valse exportgegevens hebben ingediend en verkeerd hebben opgegeven of een vergunning nodig was. Bij twee in beslag genomen zendingen noemde de verdachte tegenover de douane een Koreaans bedrijf als eindgebruiker, terwijl de goederen volgens de aanklagers naar Rusland gingen. Hij pleit onschuldig, en het proces staat gepland voor 4 januari 2027. Leveranciers die via handelaren in Turkije of Centraal-Azië verkopen, kunnen de zaak gebruiken om te toetsen of de opgegeven eindgebruiker past bij de goederen, de hoeveelheden en de vervoersroute.

Meer info: KOMO News, 27 oktober

Evaluatie Dual-Use Verordening: negen organisaties willen strengere controle op surveillancetechnologie

Negen mensenrechten- en persvrijheidsorganisaties, onder wie Human Rights Watch, Amnesty International, Access Now en Privacy International, stuurden op 26 oktober een gezamenlijke reactie op de consultatie over de evaluatie van Verordening (EU) 2021/821 naar Eurocommissaris Šefčovič. Volgens hen zwakken de Commissie-aanbevelingen 2024/214 over transparantie en 2024/2659 over cybersurveillance de verordening af. Zij vragen zorgvuldigheidseisen in lijn met de CSDDD, afstemming met de AI Act en een actievere toepassing van de catch-all van artikel 5 door de overheid zelf. Ook willen zij openbare rapportage per vergunningaanvraag, met exporteur, eindgebruiker, waarde en besluit. De Commissie heeft nog niets besloten; de reactie laat zien welke wijzigingen maatschappelijke organisaties in de evaluatie willen. Producenten van netwerk-, analyse- of camerasoftware met mogelijke surveillancetoepassingen moeten rekening houden met strengere toetsing en meer openbaarheid rond hun vergunningen.

Meer info: Human Rights Watch, gezamenlijke reactie 26 oktober

🛰️ Technologie & Digitalisering

Chinese AI-exportcontrole: registratieplicht geldt nu al, API-diensten vallen erbuiten

Bij de ontwerpherziening van de Chinese catalogus van verboden en beperkte exporttechnologie (Aankondiging 2026 nr. 48 van MOFCOM en het ministerie van Wetenschap en Technologie, 16 oktober), waarover wij op 17 oktober schreven, geldt al een verplichting die weinig aandacht krijgt. Tot de herziene catalogus ingaat, moet een exporteur elke export van een van de 40 genoemde technologieën vooraf registreren op het MOFCOM-platform, ook als de export al was begonnen. Registratie is nodig bij overdracht van technologie of intellectueel eigendom aan een buitenlandse partij, bij een licentie aan het buitenland en wanneer eigendom of zeggenschap over de technologie naar een buitenlandse partij gaat. Op AI-gebied gaat het om 23 technologieën rond grote modellen, AI-agenten, rekenclusters en informatieverwerking. Volgens MOFCOM wordt AI-gestuurde generatie en mutatie van kwaadaardige code verboden en AI-ondersteund zoeken naar kwetsbaarheden beperkt. Een woordvoerder lichtte toe dat lokale installatie van een beperkt groot model in het buitenland onder exportcontrole valt, met een automatische vergunning bij installatie in een eigen cloud in het buitenland. Het aanbieden van zo’n model via API, app, website of SaaS, of als lichte installatie op apparaten, is volgens MOFCOM geen technologie-export, en technologie die via open source of publicaties openbaar is, valt erbuiten. Reageren kan tot en met 15 november. Daarnaast werkt Beijing aan bredere AI-wetgeving: de Staatsraad wil volgens zijn wetgevingsplan van 11 mei een integrale AI-wet versnellen, waarvan nog geen ontwerp openbaar is, en een ontwerp van de Cyberspace Administration voor internetinformatiediensten bevat een afdeling over AI-diensten met openbaarmaking van trainingsdata, labeling van AI-inhoud en boetes tot 10 miljoen yuan. Europese bedrijven met een Chinese dochter, een joint venture of een licentie op Chinese AI-technologie moeten nagaan of hun Chinese partner al moet registreren, omdat ook een overname waarbij de zeggenschap naar het buitenland gaat registratieplichtig is.

Meer info: MOFCOM, Aankondiging 2026 nr. 48 (Chinees) | Xinhua, toelichting van de MOFCOM-woordvoerder (Chinees) | Xinhua, wetgevingsplan Staatsraad 2026 (Chinees) | Cyberspace Administration of China, ontwerp Maatregelen internetinformatiediensten (Chinees)

China wil buitenlandse bedrijven sanctioneren voor schending van Chinese bedrijfsgeheimen

Het Chinese ministerie van Handel (MOFCOM) publiceerde op 26 oktober een ontwerp van bijzondere bepalingen ter bescherming van Chinese bedrijfsgeheimen. Daarmee kan MOFCOM buitenlandse bedrijven, organisaties en personen sanctioneren als een inbreuk op Chinese bedrijfsgeheimen de soevereiniteit, veiligheid of ontwikkelingsbelangen van China schaadt of bedreigt. Mogelijke maatregelen zijn beperkingen op handel, export en investeringen, inreis- en werkverboden en boetes. MOFCOM kan eerst een onderzoek openen, en derden kunnen meldingen doen. Reageren kan tot 24 november. Baker McKenzie ziet het ontwerp als reactie op de Amerikaanse PAIPA-sancties van 19 oktober tegen vijf Chinese bedrijven, waarover wij vorige week schreven. Technologiebedrijven met Chinese partners, licenties of onderzoekssamenwerkingen doen er goed aan hun geheimhoudings- en IP-afspraken met Chinese partijen te inventariseren, omdat een geschil over bedrijfsgeheimen straks tot een Chinese sanctie kan leiden.

Meer info: Baker McKenzie, China Proposes New Sanctions Tool (27 oktober)

📚 Bron van de Week

SIPRI: wat het oorlogsrecht betekent voor leveranciers van militaire AI

SIPRI-onderzoekers Laura Bruun en Marta Bo publiceerden op 26 oktober een backgrounder over de vraag hoe het humanitair oorlogsrecht geldt voor bedrijven die militaire AI leveren en onderhouden. Ze behandelen drie vragen: wanneer personeel of installaties zoals datacenters een legitiem doelwit worden, wanneer bedrijven en medewerkers aansprakelijk kunnen zijn voor schendingen, en welke eisen staten via inkoop en wapenreviews aan leveranciers kunnen stellen. Een aanleiding zijn de Iraanse aanvallen eerder dit jaar op datacenters van Amazon Web Services in Bahrein en de VAE. Voor bedrijven die AI-software aan defensie leveren, is het een compact overzicht van de juridische risico’s die naast de exportvergunning spelen.

Meer info: SIPRI, The military AI industry’s involvement in armed conflict (26 oktober 2026)

Tip: de podcast Boekestijn en De Wijk van BNR

Voor wie hem nog niet kent: Boekestijn en De Wijk van BNR is een uitstekende podcast voor iedereen die geïnteresseerd is in geopolitiek, en dan vooral in de ontwikkelingen rond Oekraïne, China, Iran en de Verenigde Staten. Wie wil begrijpen welke politieke ontwikkelingen achter de sanctiepakketten en exportmaatregelen in deze nieuwsbrief zitten, vindt daar elke week de achtergrond.

Meer info: BNR, Boekestijn en De Wijk

✍️ Afsluiter

26 oktober 2001: president Bush ondertekent de USA PATRIOT Act, Public Law 107-56, zes weken na de aanslagen van 11 september. Volgens Bush gaf de wet opsporingsdiensten onder meer betere middelen tegen valsemunterij, smokkel en witwassen. Sectie 311 van de wet geeft het Amerikaanse ministerie van Financiën de bevoegdheid een buitenlandse bank of jurisdictie aan te wijzen als “primary money laundering concern” en Amerikaanse banken speciale maatregelen op te leggen, tot een verbod op correspondentrekeningen. Treasury onderscheidt die maatregelen zelf van de aanwijzingen door OFAC, die tegoeden bevriezen.

Meer info: GovInfo, toespraak bij de ondertekening op 26 oktober 2001 | U.S. Treasury, factsheet Section 311 (pdf)