TCC Sancties & Export Control Nieuwsbrief

🌐 Sancties & Geopolitiek

Nederlands verbod op goederen uit Israëlische nederzettingen geldt sinds 22 september

Sinds 22 september mogen bedrijven in Nederland geen goederen meer invoeren, kopen, verkopen of via tussenhandel verhandelen die geheel of gedeeltelijk in onrechtmatige Israëlische nederzettingen zijn gemaakt of verkregen; ook omzeiling is verboden. De maatregel staat in Staatsblad 2026-222 van 21 juli en geldt ook voor bagage van reizigers, terwijl doorvoer en opslag in douane-entrepot toegestaan blijven. Bij de aangifte vraagt de Douane bescheidcode 1700 bij niet-preferentiële oorsprong of Y864 bij preferentiële oorsprong, en toetst zij aan de EU-postcodelijst voor de nederzettingen. Het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Canada kondigden vergelijkbare invoerverboden aan. Importeurs en handelaren met Israëlische leveranciers doen er goed aan per leverancier de productielocatie vast te leggen, want de Douane verwacht oorsprongsdocumenten waaruit die blijkt.

Meer info: Douane, verbod ingegaan | Douane, handelsmaatregel en bescheidcodes

EU verlengt Rusland-listings in één keer tot 2029 en kondigt nieuwe sancties aan

De Raad verlengde op 22 september de bevriezingen en reisverboden onder Verordening (EU) 269/2014 met drie jaar, tot 22 september 2029; tot nu toe gebeurde dat elk half jaar. Het regime telt ruim 3.000 personen en entiteiten. Drie personen en één entiteit zijn niet verlengd en drie overleden personen zijn geschrapt; Uitvoeringsverordening (EU) 2026/2160 haalt onder meer Alisher Usmanov en Mikhail Fridman van de lijst, waarna Letland beide mannen nationaal sanctioneerde. Een dag eerder kondigde de Hoge Vertegenwoordiger sancties aan tegen wie de Doema-verkiezingen in bezet Oekraïne organiseerde of er kandidaat stond; volgens Brussels Times ligt er een ontwerplijst met 77 namen. Wie gelijste tegenpartijen herbeoordeelde rond de verlengingen in maart en september, moet die planning aanpassen, en een schrapping bij de EU betekent niet dat een nationale lijst ook vervalt.

Meer info: Raad van de EU, verlenging 22 september | EUR-Lex, Uitvoeringsverordening (EU) 2026/2160 | Raad van de EU, verklaring Doema-verkiezingen | Ukrainska Pravda, Letse sancties

Washington en Londen schroeven sancties tegen Rusland en Iran op, met deadlines in oktober

President Trump tekende op 18 september de Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026 (H.R. 5334). Binnen dertig dagen, rond 18 oktober, moeten heffingen tot 500 procent op Russische goederen volgen en tarieven tot 100 procent voor de vijf grootste afnemers van Russische energie; de wet verplicht ook sancties tegen niet-Russische partijen die exportgecontroleerde of militair bruikbare goederen aan de Russische defensie-industrie leveren. In Londen gaan op 29 september de Iran (Sanctions) (Amendment) Regulations 2026 in, die de in 2016 opgeheven sectorale Iran-sancties voor onder meer energie, software, metalen en goud terugbrengen. OFSI weigert sinds 23 september vergunningaanvragen voor vijf Iraanse banken in beginsel, en General Licence INT/2025/7628424 wordt na 22 oktober niet verlengd. Wie via Amerikaanse klanten of Britse banken met Rusland- of Iran-gerelateerde transacties te maken heeft, doet er goed aan die voor half oktober door te lichten.

Meer info: The White House, H.R. 5334 | Baker McKenzie, analyse H.R. 5334 | legislation.gov.uk, SI 2026/983 | GOV.UK, OFSI-richtsnoer Iraanse banken

Indiase rechter: onbewezen EU-sancties geen grond om softwaresupport aan Nayara te stoppen

Het Delhi High Court droeg SAP India op 21 september op om alle software- en enterprisesupport aan Nayara Energy direct te hervatten. De door Rosneft gesteunde raffinaderij staat sinds 18 juli 2025 op de EU-sanctielijst; SAP blokkeerde zes dagen later de toegang tot zijn supportportaal. Rechter Vikas Mahajan oordeelde in kort geding dat de contracten onder Indiaas recht vallen, dat de orderformulieren geen beëindiging wegens buitenlandse sancties toestaan en dat SAP de toepasselijkheid en reikwijdte van de EU-maatregelen niet had aangetoond. Een sanctieclausule stond alleen in een aparte supportovereenkomst en dekte de enterprisesupport niet; de zaak dient opnieuw op 30 september. Wie buiten de EU levert of diensten verleent, doet er goed aan per contract na te gaan of de sanctieclausule de hele dienstverlening dekt, een vast onderdeel van sanctiecompliance in contracten en klantrelaties.

Meer info: LiveLaw, uitspraak Delhi High Court | Business Standard

🔬 Dual-Use & Exportcontrole

Nieuwe EU-controlelijst dual-use: halfgeleiderapparatuur en geavanceerde chips erbij

De Europese Commissie stelde op 14 september een gedelegeerde verordening vast die Bijlage I van Verordening (EU) 2021/821 vervangt. De update volgt de besluiten die het Wassenaar Arrangement, de Australia Group en de Nuclear Suppliers Group in 2025 namen, plus extra toezeggingen van de lidstaten binnen Wassenaar. Nieuw onder controle komen onder meer ALD-apparatuur voor molybdeen en ruthenium, apparatuur voor de ontwikkeling en inspectie van EUV-maskers, single-wafer-reinigingsapparatuur, geavanceerde geïntegreerde schakelingen met digital processing units, inductieve rotary encoders, met mulliet versterkte keramische composieten en additive manufacturing-apparatuur voor energetische materialen. Volgens de Commissie treedt de nieuwe lijst in werking bij publicatie in het Publicatieblad, na de bezwaartermijn van twee maanden voor Raad en Parlement. Voor halfgeleider- en maakbedrijven is dit het moment om de eigen productclassificatie naast de wijzigingsoverzichten te leggen, als onderdeel van de classificatie van dual-use goederen.

Meer info: Europese Commissie, DG Trade, 14 september | Baker McKenzie, analyse

Advocaat-generaal: ook een civiel lesvliegtuig kan een dual-use goed zijn

Advocaat-generaal Ćapeta van het Hof van Justitie van de EU adviseerde op 24 september in zaak C-538/25 een ruime uitleg van het begrip dual-use goederen in artikel 2, lid 1, van Verordening (EU) 2021/821. De zaak, voorgelegd door het Oostenrijkse Bundesverwaltungsgericht, draait om een vliegtuigbouwer die basisopleidingsvliegtuigen, een simulator en productietechnologie aan de luchtmacht van Myanmar leverde; Oostenrijk verbood in 2024 verdere uitvoer. Volgens Ćapeta volstaat het dat een goed geschikt is om militaire piloten op te leiden, ook als die opleiding gelijk is aan de civiele, en bepalen alleen de objectieve eigenschappen bij uitvoer of een goed dual-use is. Een goed dat niet in Bijlage I staat, kan zo toch onder de nationale vergunningplicht van artikel 9 vallen, mits de lidstaat die per uitvoer motiveert. Het advies bindt het Hof niet, maar volgt het Hof deze lijn, dan kan ook een ongelijst civiel product onder een nationale vergunningplicht vallen.

Meer info: Conclusie advocaat-generaal Ćapeta, C-538/25 (pdf) | Courthouse News

Drie handhavingszaken in één week, drie keer een bestemming die alleen op papier klopte

Southwark Crown Court legde op 23 september de Brit David Greenhalgh en de Griek Christos Farmakis elk zestien jaar cel op onder de Export Control Order 2008, voor ongelicentieerde bemiddeling in wapens voor onder meer Soedan, Zuid-Soedan en Libië met vervalste eindgebruikersverklaringen. In Boston werd op 22 september expediteur Kirill Gordei schuldig bevonden aan de export van een massaspectrometer van de Commerce Control List via Turkije naar Moskou, met Oezbekistan als opgegeven bestemming; hij riskeert twintig jaar cel. Op 25 september kreeg Reza Dindar achttien maanden cel voor de inkoop van onderdelen voor militaire sonarsystemen in 2011 en 2012, met een Chinese eindgebruiker op papier en Iran als werkelijke bestemming. In alle drie de zaken klopte de eindgebruikersverklaring op papier; wie die aanneemt zonder de logistieke route te toetsen, mist precies deze signalen.

Meer info: HMRC, persbericht 23 september | U.S. Attorney’s Office, District of Massachusetts | U.S. Attorney’s Office, Western District of Washington

🛰️ Technologie & Digitalisering

Amerikaanse Senaat wil chip-exportcontrole in de defensiebegroting, met gevolgen voor ASML

Senator Roger Wicker, voorzitter van de Senate Armed Services Committee, neemt drie tweepartijdige voorstellen over chip-exportcontrole op in het wijzigingspakket voor de NDAA van fiscaal jaar 2027, meldde Roll Call op 23 september. Het voorstel van Cotton verplicht locatieverificatie op geavanceerde AI-chips. Het voorstel van Ricketts, Schumer, Risch en Kim dwingt buitenlandse leveranciers van chipmachines tot gelijkwaardige controles, anders volgt een Amerikaanse vergunningplicht voor hun apparatuur; Nederland maakte daar in juni namens ASML bezwaar tegen. Het voorstel van Banks legt het verkoopverbod van de krachtigste AI-chips aan tegenstanders voor achttien maanden wettelijk vast. De NDAA ligt stil tot na de Amerikaanse verkiezingen van november, maar voor de Nederlandse halfgeleiderketen is dit het dossier om te volgen.

Meer info: Roll Call, 23 september | NL Times, Nederlands bezwaar

OFAC wijst Iraanse cryptobeurs BitBank aan: digitale activa onder verscherpt sanctietoezicht

Het Amerikaanse ministerie van Financiën plaatste op 17 september de Iraanse cryptobeurs BitBank op de SDN-lijst, samen met ontwikkelaar Pishtaz Simorgh Electronic Trade Company en drie betrokken personen. Volgens Treasury gebruikte de al gesanctioneerde financier Babak Zanjani BitBank in juni en juli 2026 om honderden miljoenen dollars aan bitcoin naar de Islamitische Revolutionaire Garde te sluizen; ook de gesanctioneerde Hormuz Safe Marine Services Authority zou de beurs sinds juni gebruiken. De aanwijzing valt onder Executive Order 13902 en Operation Economic Outcast, de campagne waarbij sinds 24 augustus iedereen die actief is in de Iraanse sectoren luchtvaart, digitale activa, goud, scheepvaart of technologie het risico loopt zelf te worden aangewezen. Wie cryptobetalingen accepteert of verwerkt, screent daarom naast namen ook walletadressen en de beurzen waarlangs de betaling loopt.

Meer info: U.S. Department of the Treasury, persbericht sb0632 | TRM Labs

📚 Bron van de Week

CFR-rapport over een trans-Atlantische strategie tegen Chinese druk via kritieke mineralen

Het Council on Foreign Relations publiceerde in september het rapport “Dismantling China’s Supply-Chain Weapon” van Joris Teer. Volgens Teer heeft China minstens 70 procent van de winning of raffinage in handen van 17 van de 34 grondstoffen die de EU als kritiek aanmerkt. Hij bepleit gezamenlijke voorraden, bescherming aan de vraagzijde en gezamenlijke economische afschrikking door Europa en de Verenigde Staten, en wijst erop dat MOFCOM in juli 2026 Rheinmetall en dertien andere Europese entiteiten, onder wie een Nederlandse scheepsbouwer, op de Chinese exportcontrolelijst zette. Bruikbaar voor wie wil begrijpen waarom Chinese exportcontrole op grondstoffen een vast onderdeel van de risicoanalyse van Europese maakbedrijven is geworden.

Meer info: Council on Foreign Relations

✍️ Afsluiter

25 september 1991: de VN-Veiligheidsraad neemt Resolutie 713 aan en legt een algemeen en volledig wapenembargo op aan Joegoslavië, in reactie op de gevechten die na de onafhankelijkheidsverklaringen van Slovenië en Kroatië waren uitgebroken. Het embargo gold ook voor de staten die uit Joegoslavië voortkwamen en werd pas op 1 oktober 1996 met Resolutie 1074 opgeheven. Omdat het embargo alle partijen gelijk trof, werd jarenlang gedebatteerd over de gevolgen voor Bosnië-Herzegovina, dat zich daardoor nauwelijks kon bewapenen.

Meer info: SIPRI, VN-wapenembargo Joegoslavië